Doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp chế xuất (EPE) muốn xuất khẩu chính ngạch thuận lợi cần thống nhất trước về mô hình giao dịch, mã HS, xuất xứ hàng hóa, hồ sơ hải quan, điều kiện giao hàng, thanh toán và trách nhiệm giữa các phòng ban.
Việc phối hợp đồng bộ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót chứng từ, kiểm soát nghĩa vụ thuế và đảm bảo tiến độ giao hàng quốc tế. Vậy doanh nghiệp FDI/EPE cần thống nhất những nội dung nào trước khi triển khai xuất khẩu chính ngạch?
Xuất khẩu chính ngạch là gì? Vì sao doanh nghiệp FDI/EPE cần quan tâm?
Xuất khẩu chính ngạch là hoạt động đưa hàng hóa từ Việt Nam ra nước ngoài thông qua giao dịch thương mại hợp pháp, thực hiện thủ tục hải quan và đáp ứng các quy định liên quan đến quản lý xuất nhập khẩu.
Tùy từng giao dịch, doanh nghiệp cần chuẩn bị hợp đồng, hóa đơn thương mại, tờ khai hải quan, chứng từ vận tải, giấy phép và chứng nhận chuyên ngành nếu thuộc diện yêu cầu.

Đối với doanh nghiệp FDI, xuất khẩu chính ngạch giúp đảm bảo tính minh bạch của giao dịch, phục vụ kiểm toán, quản trị dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp xây dựng quan hệ thương mại lâu dài với khách hàng quốc tế.
Với doanh nghiệp chế xuất (EPE), yêu cầu quản lý còn chặt chẽ hơn do hàng hóa, nguyên liệu và tài sản thuộc phạm vi giám sát hải quan. Doanh nghiệp phải kiểm soát được quá trình nhập nguyên liệu, sản xuất, xuất thành phẩm và xử lý hàng tồn kho.
Doanh nghiệp FDI/EPE cần thống nhất 7 nội dung nào trước khi xuất khẩu chính ngạch?
Mô hình xuất khẩu và quyền thực hiện hoạt động xuất khẩu chính ngạch
Trước khi ký hợp đồng, ban lãnh đạo và bộ phận kinh doanh cần xác định rõ mô hình giao dịch:
- Xuất khẩu trực tiếp cho khách hàng nước ngoài.
- Xuất khẩu thông qua đơn vị nhận ủy thác.
- Xuất khẩu cho công ty mẹ hoặc doanh nghiệp liên kết trong cùng tập đoàn.
- Xuất khẩu hàng hóa do doanh nghiệp sản xuất hoặc hàng hóa mua trong nước để xuất khẩu.
Việc xác định mô hình giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng chủ thể đứng tên hợp đồng, hóa đơn và tờ khai hải quan.
Đặc biệt, doanh nghiệp FDI cần phân biệt quyền xuất khẩu với hoạt động xuất khẩu sản phẩm do mình sản xuất. Trường hợp thực hiện quyền xuất khẩu hàng hóa mua tại Việt Nam để xuất khẩu, doanh nghiệp cần rà soát điều kiện và hồ sơ pháp lý về quyền kinh doanh xuất khẩu theo quy định áp dụng.
Mã HS, chính sách mặt hàng và xuất xứ hàng hóa
Mã HS và xuất xứ là hai nội dung quan trọng cần được bộ phận xuất nhập khẩu, sản xuất và mua hàng thống nhất.
Doanh nghiệp cần xác định:
- Mã HS phù hợp với bản chất, thành phần, công dụng và đặc tính hàng hóa.
- Chính sách quản lý mặt hàng, giấy phép và kiểm tra chuyên ngành nếu có.
- Xuất xứ hàng hóa dựa trên nguyên liệu, quy trình sản xuất và quy tắc xuất xứ áp dụng.
- Khả năng đáp ứng điều kiện cấp C/O nếu khách hàng có nhu cầu hưởng ưu đãi thuế quan.
Đối với hàng xuất khẩu sang các thị trường có hiệp định thương mại tự do như EU, Anh, CPTPP hoặc RCEP, doanh nghiệp cần kiểm tra quy tắc xuất xứ cụ thể của từng hiệp định.
Bộ chứng từ xuất khẩu chính ngạch và trách nhiệm chuẩn bị
Các phòng ban cần thống nhất danh mục chứng từ, thời hạn cung cấp và người chịu trách nhiệm kiểm tra.

Thông thường, bộ hồ sơ phục vụ xuất khẩu chính ngạch có thể bao gồm:
- Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract).
- Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice).
- Phiếu đóng gói (Packing List).
- Tờ khai hải quan xuất khẩu.
- Vận đơn (Bill of Lading hoặc Air Waybill).
- C/O nếu có nhu cầu hoặc thuộc trường hợp cần chứng minh xuất xứ.
- Giấy phép xuất khẩu, chứng từ kiểm tra chuyên ngành nếu mặt hàng thuộc diện quản lý.
Không phải mọi chứng từ đều bắt buộc đối với tất cả lô hàng. Thành phần hồ sơ hải quan phụ thuộc loại hàng hóa, phương thức giao dịch và quy định hiện hành.
Điều kiện giao hàng và phương án vận chuyển
Bộ phận kinh doanh, logistics và tài chính cần thống nhất điều kiện giao hàng theo Incoterms 2020.
Một số điều kiện thường gặp gồm:
- EXW: Người bán giao hàng tại địa điểm quy định, người mua chịu phần lớn trách nhiệm vận chuyển.
- FOB: Người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi theo điều kiện áp dụng.
- CIF: Người bán chịu chi phí vận tải và bảo hiểm đến cảng đích theo điều kiện quy định.
- DAP: Người bán chịu trách nhiệm đưa hàng đến địa điểm đích, sẵn sàng để dỡ hàng.
Doanh nghiệp cần làm rõ ai chịu cước vận chuyển, bảo hiểm, phí local charge, chi phí lưu kho và các khoản phát sinh.
Việc thống nhất sớm giúp tránh tranh chấp khi hàng chậm tàu, thay đổi lịch vận chuyển hoặc phát sinh chi phí ngoài dự kiến.
Thanh toán quốc tế, ngoại hối và nghĩa vụ thuế
Kế toán và kinh doanh cần thống nhất phương thức thanh toán như T/T, L/C, thời hạn thanh toán, đồng tiền giao dịch và trách nhiệm theo dõi công nợ.
Doanh nghiệp nên lưu trữ chứng từ thanh toán, đối chiếu với hợp đồng, hóa đơn và tờ khai hải quan để phục vụ công tác kế toán, kiểm toán và chứng minh điều kiện áp dụng chính sách thuế.
Đối với thuế giá trị gia tăng, hàng hóa xuất khẩu có thể được áp dụng thuế suất 0% hoặc xem xét hoàn thuế khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo pháp luật thuế hiện hành. Doanh nghiệp không nên mặc định mọi giao dịch xuất khẩu đều tự động được hoàn thuế.
Trường hợp xuất khẩu cho công ty mẹ hoặc doanh nghiệp liên kết, cần kiểm soát giá giao dịch theo nguyên tắc giao dịch độc lập và thực hiện nghĩa vụ kê khai, lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết nếu thuộc diện áp dụng.
Chất lượng hàng hóa và khả năng truy xuất nguồn gốc
Bộ phận sản xuất và QC cần thống nhất với kinh doanh về tiêu chuẩn chất lượng, thông số kỹ thuật, quy cách đóng gói và yêu cầu kiểm tra trước khi xuất hàng.
Doanh nghiệp nên thiết lập quy trình:
- Kiểm tra chất lượng thành phẩm trước khi đóng gói.
- Đối chiếu số lượng thực tế với đơn hàng và chứng từ.
- Ghi nhận mã lô, ngày sản xuất và thông tin truy xuất.
- Lưu hồ sơ kiểm tra, chứng nhận và mẫu hàng khi cần thiết.
Đối với thị trường có yêu cầu cao về an toàn, môi trường và trách nhiệm xã hội, doanh nghiệp cần xác định rõ chứng nhận nào bắt buộc theo pháp luật, chứng nhận nào do khách hàng yêu cầu.
Phân quyền phê duyệt và đầu mối xử lý công việc
Doanh nghiệp cần quy định rõ người chịu trách nhiệm ở từng công đoạn:
- Kinh doanh: tiếp nhận đơn hàng, đàm phán và ký kết hợp đồng.
- Sản xuất: đảm bảo tiến độ và sản lượng.
- QC: kiểm soát chất lượng.
- Xuất nhập khẩu: kiểm tra chính sách mặt hàng và thực hiện thủ tục hải quan.
- Logistics: đặt chỗ, điều phối vận chuyển và theo dõi lịch tàu.
- Kế toán: kiểm soát hóa đơn, thanh toán, công nợ và thuế.
- Ban giám đốc: phê duyệt giá, hợp đồng và các vấn đề vượt thẩm quyền.
Có thể xây dựng bảng phân công trách nhiệm (RACI) để tránh chồng chéo và đảm bảo mỗi công việc đều có người chịu trách nhiệm cuối cùng.
Xuất khẩu chính ngạch đối với doanh nghiệp FDI/EPE là quá trình phối hợp giữa nhiều bộ phận, gắn với yêu cầu về hải quan, thuế, chứng từ và quản trị doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp muốn tiết kiệm thời gian, tối ưu chi phí, có thể cân nhắc dịch vụ uỷ thác xuất khẩu chính ngạch của Trường Thành Logistics.

Doanh nghiệp chế xuất (EPE) cần lưu ý gì khi xuất khẩu chính ngạch?
Ngoài các nội dung trên, doanh nghiệp EPE cần đặc biệt chú trọng quản lý hàng hóa thuộc phạm vi giám sát hải quan.
Thứ nhất, phân biệt hàng xuất khẩu ra nước ngoài và hàng giao dịch với doanh nghiệp nội địa. Theo Điều 26 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, giao dịch hàng hóa giữa EPE và khu vực khác trên lãnh thổ Việt Nam về nguyên tắc được xác định là quan hệ xuất khẩu, nhập khẩu, trừ những trường hợp được pháp luật quy định khác.
Thứ hai, quản lý nguyên liệu và thành phẩm. Doanh nghiệp cần theo dõi nhập – xuất – tồn, định mức sản xuất, hao hụt và tình trạng sử dụng nguyên vật liệu để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát hải quan.
Thứ ba, kiểm soát phế liệu, phế phẩm và tài sản thanh lý. Các hoạt động xử lý hàng hóa này phải thực hiện theo đúng chính sách quản lý tương ứng, tránh tự ý đưa hàng ra khỏi khu vực chế xuất.
Thứ tư, duy trì điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan. Doanh nghiệp cần đảm bảo các điều kiện về ranh giới, hàng rào, hệ thống giám sát và các yêu cầu liên quan theo quy định áp dụng đối với EPE.
Câu hỏi thường gặp về xuất khẩu chính ngạch của doanh nghiệp FDI/EPE
Câu 1: Doanh nghiệp FDI có bắt buộc phải xuất khẩu chính ngạch không?
Doanh nghiệp FDI khi thực hiện hoạt động xuất khẩu phải tuân thủ quy định pháp luật về hải quan, thương mại, đầu tư và quản lý chuyên ngành. Việc thực hiện giao dịch chính thức với đầy đủ hồ sơ là yêu cầu quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp và minh bạch.
Câu 2: Doanh nghiệp FDI có mặc nhiên được quyền xuất khẩu mọi loại hàng hóa không?
Không. Doanh nghiệp cần căn cứ vào hoạt động được phép thực hiện, quyền kinh doanh xuất khẩu, chính sách mặt hàng và các điều kiện pháp lý tương ứng.
Câu 3: Doanh nghiệp EPE xuất khẩu hàng hóa có phải làm thủ tục hải quan không?
Có. Hàng hóa xuất khẩu ra nước ngoài của EPE phải làm thủ tục hải quan hàng hóa theo quy định áp dụng. Doanh nghiệp đồng thời phải tuân thủ cơ chế giám sát hải quan dành cho doanh nghiệp chế xuất.
Câu 4: Bộ chứng từ xuất khẩu chính ngạch gồm những gì?
Thông thường gồm tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại hoặc chứng từ tương đương khi thuộc trường hợp phải có, hợp đồng, phiếu đóng gói, chứng từ vận tải và giấy phép hoặc chứng nhận chuyên ngành nếu được yêu cầu. C/O được chuẩn bị khi cần chứng minh xuất xứ hoặc hưởng ưu đãi thuế quan.
Câu 5: Doanh nghiệp FDI xuất khẩu cho công ty mẹ có cần lưu ý gì?
Doanh nghiệp cần thống nhất hợp đồng, giá giao dịch, phương thức thanh toán và chứng từ liên quan. Nếu là giao dịch liên kết, cần xem xét nghĩa vụ kê khai và xác định giá giao dịch liên kết theo quy định thuế hiện hành.
Trường Thành Logistics hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn thủ tục xuất nhập khẩu, kiểm tra hồ sơ và triển khai dịch vụ logistics, góp phần giúp quá trình xuất khẩu diễn ra thuận lợi, đúng quy định. Liên hệ ngay để được tư vấn chi tiết!
Trường Thành Logistics – Chuyên nghiệp, tận tâm
Hotline: 0915 36 38 39
Trụ sở: Tầng 5, Tháp A, tòa nhà Sông Đà, Phạm Hùng, P.Từ Liêm, Hà Nội.
Email: sale@truongthanhjsc.com / info@truongthanhlogistics.com
CHI NHÁNH HẢI PHÒNG
Địa chỉ: Phòng C103, Tòa nhà TTC, 630 Lê Thánh Tông, Hải An, Hải Phòng
CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG
Địa chỉ: 126 Châu Thị Vĩnh Tế, Phường Ngũ Hành Sơn, Thành phố Đà Nẵng
CHI NHÁNH HỒ CHÍ MINH
Địa chỉ: Phòng 41 tầng 4 tòa nhà Casanova số 85 Nguyễn Sơn, Phường Phú Thạnh, Hồ Chí Minh
Fanpage: TRƯỜNG THÀNH LOGISTICS











